ໃນຊຸມປີຜ່ານມາ, ພູມສັນຖານທາງດ້ານການເງິນຂອງ ສປປ ລາວ ໄດ້ມີການປ່ຽນແປງຢ່າງວ່ອງໄວ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນການເຕີບໂຕຂອງບໍລິການປ່ອຍສິນເຊື່ອດິຈິຕອລຜ່ານແອັບພລິເຄຊັນມືຖື. ການຂະຫຍາຍຕົວຂອງການນຳໃຊ້ສະມາດໂຟນ (86% ຂອງຜູ້ໃຫຍ່) ແລະ ນະໂຍບາຍທີ່ກ້າວໜ້າຈາກທະນາຄານແຫ່ງ ສປປ ລາວ ພາຍໃຕ້ຍຸດທະສາດການປະກອບສ່ວນທາງດ້ານການເງິນແຫ່ງຊາດ ໄດ້ເປັນແຮງຂັບເຄື່ອນສຳຄັນ. ມາຮອດປີ 2025, ຜູ້ໃຫ້ບໍລິການເງິນກູ້ຜ່ານແອັບທີ່ຫຼາກຫຼາຍກວ່າສິບບໍລິສັດໄດ້ເຂົ້າມາແຂ່ງຂັນກັນ, ສະເໜີເງິນກູ້ທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຊັບຄໍ້າປະກັນຕັ້ງແຕ່ 1 ລ້ານກີບ ຫາ 50 ລ້ານກີບ, ໂດຍມີອັດຕາດອກເບ້ຍລວມຕໍ່ປີ (APR) ຕັ້ງແຕ່ປະມານ 18% ຫາ 120%.
ບົດຄວາມນີ້ຈະສຳຫຼວດຕະຫຼາດ, ແນະນຳຜູ້ໃຫ້ບໍລິການຫຼັກ, ປຽບທຽບຕົວເລກສຳຄັນ, ປະເມີນຄວາມສ່ຽງຂອງຜູ້ບໍລິໂພກ, ແລະ ສະເໜີຄຳແນະນຳພາກປະຕິບັດຫ້າຢ່າງສຳລັບການກູ້ຢືມຢ່າງປອດໄພ.
ພາບລວມຕະຫຼາດການປ່ອຍສິນເຊື່ອດິຈິຕອລໃນລາວ
ໃນຊ່ວງປີ 2024-2025, ສປປ ລາວ ໄດ້ເຫັນການເຕີບໂຕທີ່ເປັນປະຫວັດສາດຂອງແອັບເງິນກູ້ດິຈິຕອລ, ເຊິ່ງເກີດຂຶ້ນພ້ອມກັບການທົດລອງເງິນກີບດິຈິຕອລຂອງທະນາຄານແຫ່ງ ສປປ ລາວ ແລະ ການເປີດຕົວເຄືອຂ່າຍ QR ຂ້າມຊາຍແດນກັບ ສສ ຫວຽດນາມ.
ສະພາບແວດລ້ອມດ້ານກົດລະບຽບ ແລະ ການຮັບຮອງເອົາເຕັກໂນໂລຊີ
ການປັບປຸງກົດໝາຍວ່າດ້ວຍລະບົບຊຳລະສະສາງແຫ່ງຊາດ (ປີ 2018) ໄດ້ເປີດທາງໃຫ້ແກ່ຜູ້ໃຫ້ບໍລິການປ່ອຍສິນເຊື່ອດິຈິຕອລທີ່ບໍ່ແມ່ນທະນາຄານ. ຕໍ່ມາ, ຍຸດທະສາດການປະກອບສ່ວນທາງດ້ານການເງິນແຫ່ງຊາດປີ 2023 ຂອງທະນາຄານແຫ່ງ ສປປ ລາວ ໄດ້ກຳນົດໃຫ້ມີການຢັ້ງຢືນລູກຄ້າ (KYC), ກຳນົດເພດານດອກເບ້ຍລາຍວັນ, ແລະ ຂໍ້ກຳນົດດ້ານໃບອະນຸຍາດ. ການທົດລອງເງິນກີບດິຈິຕອລ ແລະ ການເຊື່ອມໂຍງ QR ລະຫວ່າງທະນາຄານທີ່ໄດ້ເປີດຕົວໃນຕົ້ນປີ 2025 ມີຈຸດປະສົງເພື່ອຂະຫຍາຍການເຂົ້າເຖິງການບໍລິການທາງດ້ານການເງິນສູ່ເຂດຊົນນະບົດຢ່າງກວ້າງຂວາງ.
ຂໍ້ມູນສຳຄັນສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງການປ່ຽນແປງນີ້: ອັດຕາການເປັນເຈົ້າຂອງສະມາດໂຟນຂອງຜູ້ໃຫຍ່ແມ່ນ 86%, ແລະ ອັດຕາການເປັນເຈົ້າຂອງບັນຊີຢ່າງເປັນທາງການແມ່ນ 83%. ກ່ອນການທົດລອງເງິນກີບດິຈິຕອລ, ປະຊາກອນຜູ້ໃຫຍ່ທີ່ບໍ່ມີບັນຊີທະນາຄານແມ່ນສູງເຖິງ 70% ໃນປີ 2023, ເຊິ່ງສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງທ່າແຮງອັນໃຫຍ່ຫຼວງສຳລັບການບໍລິການດິຈິຕອລ.
ບໍລິສັດແອັບເງິນກູ້ ແລະ ແພລັດຟອມຫຼັກໃນລາວ
ໃນປີ 2025, ມີແອັບເງິນກູ້ຫຼາຍແຫ່ງທີ່ດຳເນີນງານຢູ່ໃນ ສປປ ລາວ, ແຕ່ລະແຫ່ງມີຂໍ້ສະເໜີ ແລະ ເງື່ອນໄຂທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ຕໍ່ໄປນີ້ແມ່ນຜູ້ໃຫ້ບໍລິການຫຼັກບາງສ່ວນ:
- U LIFE (UnionLao): ແອັບນີ້ໃຫ້ເງິນກູ້ຕັ້ງແຕ່ 5 ລ້ານຫາ 50 ລ້ານກີບ, ໂດຍມີອັດຕາດອກເບ້ຍລວມຕໍ່ປີ 0.05% ຕໍ່ມື້ (18.25% ຕໍ່ປີ). ບໍ່ມີຄ່າທຳນຽມໃນການເລີ່ມຕົ້ນ ຫຼື ຄ່າປັບໃໝໃນການຊຳລະກ່ອນກຳນົດ. ການລົງທະບຽນແມ່ນງ່າຍດາຍຜ່ານການຢັ້ງຢືນເບີໂທລະສັບ ແລະ ອັບໂຫຼດບັດປະຈຳຕົວ. U LIFE ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດເປັນສະຖາບັນການເງິນຈຸລະພາກທີ່ບໍ່ຮັບເງິນຝາກ.
- FINA App (FINA Fintech): ເປັນແອັບທີ່ໂຄສະນາເງິນກູ້ງ່າຍ ແລະ ວົງເງິນທີ່ຍືດຫຍຸ່ນ, ແຕ່ລາຍລະອຽດກ່ຽວກັບວົງເງິນກູ້ ແລະ ອັດຕາດອກເບ້ຍລວມຕໍ່ປີແມ່ນຍັງບໍ່ໄດ້ຮັບການຢັ້ງຢືນ. ບໍລິສັດ FINA Fintech ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດເປັນສະຖາບັນການເງິນຈຸລະພາກ.
- M moneyX (Lao Mobile Money): ສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນບໍລິການກະເປົາເງິນອີເລັກໂທຣນິກ, ແຕ່ກໍ່ມີການໂຄສະນາເງິນກູ້ສຸກເສີນຂະໜາດນ້ອຍ, ເຊິ່ງລາຍລະອຽດຍັງບໍ່ໄດ້ຮັບການຢັ້ງຢືນ. M moneyX ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດເປັນຜູ້ປະກອບການບໍລິການເງິນມືຖື.
- CCL Microfinance: ສະເໜີເງິນກູ້ຕັ້ງແຕ່ 1 ລ້ານຫາ 30 ລ້ານກີບ. ອັດຕາດອກເບ້ຍລວມຕໍ່ປີຍັງບໍ່ໄດ້ຮັບການຢັ້ງຢືນ, ແຕ່ມີຄ່າທຳນຽມບໍລິຫານ 1% ຂອງເງິນຕົ້ນ. ຕ້ອງມີການຢັ້ງຢືນບັດປະຈຳຕົວ ແລະ ຫຼັກຖານລາຍໄດ້.
- BCEL One (ທະນາຄານການຄ້າຕ່າງປະເທດລາວ): ເປັນແອັບທີ່ໃຫ້ບໍລິການທະນາຄານເຕັມຮູບແບບ, ລວມທັງເງິນກູ້ທະນາຄານ. ສາມາດກູ້ໄດ້ສູງເຖິງ 2 ຕື້ກີບ (ສຳລັບ SME), ໂດຍມີອັດຕາດອກເບ້ຍລວມຕໍ່ປີປະມານ 3-10%. ມີຄ່າທຳນຽມໃນການດຳເນີນງານ ແລະ ຄ່າປະເມີນຫຼັກຊັບຄໍ້າປະກັນ.
- LDB Trust (ທະນາຄານພັດທະນາລາວ): ໃຫ້ບໍລິການກະເປົາເງິນດິຈິຕອລພ້ອມກັບເງິນເບີກເກີນບັນຊີສູງເຖິງ 500 ລ້ານກີບ. ລາຍລະອຽດຄ່າທຳນຽມ ແລະ ອັດຕາດອກເບ້ຍລວມຕໍ່ປີຍັງບໍ່ໄດ້ຮັບການຢັ້ງຢືນ. ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດເປັນສະຖາບັນການເງິນຈຸລະພາກ ແລະ ບໍລິການກະເປົາເງິນ.
- LDB PLUS (ທະນາຄານພັດທະນາລາວ): ເປັນແອັບທີ່ຄ້າຍຄືກັນກັບ LDB Trust, ໂດຍມີຄຸນສົມບັດເງິນກູ້ຂະໜາດນ້ອຍທີ່ຍັງບໍ່ໄດ້ຮັບການຢັ້ງຢືນລາຍລະອຽດ. ຕ້ອງການບັນຊີທະນາຄານ.
- LBB PLUS (ທະນາຄານລາວບໍລິສັດ): ສະເໜີເງິນກູ້ຜູ້ບໍລິໂພກຂະໜາດນ້ອຍສູງເຖິງ 20 ລ້ານກີບ. ລາຍລະອຽດອັດຕາດອກເບ້ຍລວມຕໍ່ປີຍັງບໍ່ໄດ້ຮັບການຢັ້ງຢືນ. ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດເປັນທະນາຄານການຄ້າ.
- u-money EU (Star FinTech): ໃຫ້ເງິນກູ້ຕັ້ງແຕ່ 1 ລ້ານຫາ 10 ລ້ານກີບ, ໂດຍມີອັດຕາດອກເບ້ຍລວມຕໍ່ປີປະມານ 24-72% (ຍັງບໍ່ໄດ້ຮັບການຢັ້ງຢືນ). ມີຄ່າທຳນຽມໃນການເລີ່ມຕົ້ນ 2%. ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດເປັນສະຖາບັນການເງິນຈຸລະພາກ.
- LOCA PAY: ສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນບໍລິການຊຳລະເງິນດ້ວຍ QR Code. ບໍລິການປ່ອຍເງິນກູ້ຂອງແອັບນີ້ຍັງບໍ່ໄດ້ຮັບການຢັ້ງຢືນ ແລະ ອາດຈະບໍ່ມີໃບອະນຸຍາດສຳລັບການປ່ອຍສິນເຊື່ອ. ຄວນລະມັດລະວັງ.
ອັດຕາດອກເບ້ຍ, ວົງເງິນກູ້ຢືມ ແລະ ເງື່ອນໄຂ
ໂດຍລວມແລ້ວ, ວົງເງິນກູ້ຢືມຜ່ານແອັບເງິນກູ້ດິຈິຕອລໃນລາວແມ່ນມີຄວາມຫຼາກຫຼາຍ, ໂດຍທົ່ວໄປແມ່ນຕັ້ງແຕ່ 1 ລ້ານກີບ ສູງເຖິງ 50 ລ້ານກີບສຳລັບເງິນກູ້ທີ່ບໍ່ມີຫຼັກຊັບຄໍ້າປະກັນ. ສ່ວນທະນາຄານທີ່ໃຫ້ບໍລິການຜ່ານແອັບເຊັ່ນ BCEL One ສາມາດສະເໜີວົງເງິນທີ່ສູງກວ່າຫຼາຍ, ໂດຍສະເພາະສຳລັບ SME.
ອັດຕາດອກເບ້ຍລວມຕໍ່ປີ (APR) ກໍ່ແຕກຕ່າງກັນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ, ຕັ້ງແຕ່ປະມານ 3-10% ຕໍ່ປີສຳລັບເງິນກູ້ທະນາຄານ ຈົນເຖິງ 18% ຫາ 120% ຕໍ່ປີສຳລັບຜູ້ໃຫ້ບໍລິການແອັບເງິນກູ້ດິຈິຕອລບາງແຫ່ງ. ບາງແອັບກໍ່ມີຄ່າທຳນຽມເພີ່ມເຕີມເຊັ່ນ: ຄ່າທຳນຽມໃນການເລີ່ມຕົ້ນ (ເຊັ່ນ u-money EU 2%), ຄ່າທຳນຽມບໍລິຫານ (ເຊັ່ນ CCL Microfinance 1%), ແລະ ຄ່າທຳນຽມການຊຳລະຊ້າ. ສິ່ງສຳຄັນແມ່ນຜູ້ບໍລິໂພກຕ້ອງສຶກສາລາຍລະອຽດເຫຼົ່ານີ້ໃຫ້ເຂົ້າໃຈກ່ອນຕັດສິນໃຈກູ້ຢືມ.
ການປົກປ້ອງຜູ້ບໍລິໂພກ ແລະ ຄວາມສ່ຽງ
ເຖິງວ່າການປ່ອຍສິນເຊື່ອດິຈິຕອລຈະສະດວກ, ແຕ່ຜູ້ບໍລິໂພກລາວກໍ່ປະເຊີນກັບຄວາມສ່ຽງຫຼາຍຢ່າງ. ຄວາມສ່ຽງເຫຼົ່ານີ້ລວມມີ:
- ອັດຕາດອກເບ້ຍສູງ: ບາງແອັບອາດມີອັດຕາດອກເບ້ຍທີ່ສູງຫຼາຍ, ເຊິ່ງສາມາດເຮັດໃຫ້ໜີ້ສິນເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງວ່ອງໄວ.
- ຄ່າທຳນຽມທີ່ບໍ່ຊັດເຈນ: ບາງຄັ້ງຄ່າທຳນຽມຕ່າງໆເຊັ່ນ ຄ່າທຳນຽມໃນການດຳເນີນງານ, ຄ່າຊຳລະຊ້າ, ຫຼື ຄ່າປັບໃໝໃນການຊຳລະກ່ອນກຳນົດ ອາດຈະບໍ່ຖືກເປີດເຜີຍຢ່າງຊັດເຈນ.
- ການທວງໜີ້ທີ່ຮຸນແຮງ: ຜູ້ໃຫ້ບໍລິການບາງແຫ່ງອາດໃຊ້ວິທີການທວງໜີ້ທີ່ຮຸນແຮງ ຫຼື ກໍ່ກວນ.
- ຄວາມສ່ຽງດ້ານຄວາມເປັນສ່ວນຕົວຂອງຂໍ້ມູນ: ການນຳໃຊ້ຂໍ້ມູນສ່ວນຕົວຂອງລູກຄ້າອາດບໍ່ໄດ້ຮັບການປົກປ້ອງຢ່າງເຂັ້ມງວດພໍ.
- ຜູ້ໃຫ້ບໍລິການທີ່ບໍ່ມີໃບອະນຸຍາດ: ການກູ້ຢືມຈາກແອັບທີ່ບໍ່ໄດ້ຮັບອະນຸຍາດຈາກທະນາຄານແຫ່ງ ສປປ ລາວ ສາມາດເຮັດໃຫ້ຜູ້ກູ້ບໍ່ໄດ້ຮັບການຄຸ້ມຄອງທາງກົດໝາຍ.
ຢ່າງໃດກໍ່ຕາມ, ທະນາຄານແຫ່ງ ສປປ ລາວ ໄດ້ພະຍາຍາມປົກປ້ອງຜູ້ບໍລິໂພກໂດຍການກຳນົດກົດລະບຽບຕ່າງໆເຊັ່ນ ການຢັ້ງຢືນລູກຄ້າ (KYC) ແລະ ການກຳນົດເພດານດອກເບ້ຍລາຍວັນ ເພື່ອຫຼຸດຜ່ອນຄວາມສ່ຽງເຫຼົ່ານີ້.
ຄຳແນະນຳທີ່ເປັນປະໂຫຍດສຳລັບຜູ້ບໍລິໂພກ
ເພື່ອຮັບປະກັນການກູ້ຢືມຢ່າງປອດໄພ ແລະ ຫຼີກເວັ້ນບັນຫາທີ່ບໍ່ຈຳເປັນ, ຜູ້ບໍລິໂພກຄວນປະຕິບັດຕາມຄຳແນະນຳເຫຼົ່ານີ້:
- ກວດສອບໃບອະນຸຍາດ: ຢືນຢັນວ່າແອັບເງິນກູ້ມີໃບອະນຸຍາດສະຖາບັນການເງິນຈຸລະພາກ ຫຼື ໃບອະນຸຍາດບໍລິການຊຳລະສະສາງທີ່ຖືກຕ້ອງຈາກທະນາຄານແຫ່ງ ສປປ ລາວ. ການກວດສອບນີ້ສາມາດເຮັດໄດ້ໂດຍການຕິດຕໍ່ທະນາຄານແຫ່ງ ສປປ ລາວ ໂດຍກົງ.
- ປຽບທຽບອັດຕາດອກເບ້ຍລວມຕໍ່ປີ (APR): ຄິດໄລ່ອັດຕາດອກເບ້ຍລວມຕໍ່ປີຕົວຈິງຈາກອັດຕາລາຍວັນ ຫຼື ລາຍເດືອນກ່ອນຕັດສິນໃຈກູ້ຢືມ. ປຽບທຽບອັດຕາເຫຼົ່ານີ້ລະຫວ່າງຜູ້ໃຫ້ບໍລິການຕ່າງໆເພື່ອໃຫ້ໄດ້ຂໍ້ສະເໜີທີ່ດີທີ່ສຸດ.
- ອ່ານເງື່ອນໄຂຢ່າງລະອຽດ: ສຶກສາຄ່າທຳນຽມໃນການເລີ່ມຕົ້ນ, ຄ່າຊຳລະຊ້າ, ແລະ ຄ່າປັບໃໝໃນການຊຳລະກ່ອນກຳນົດທີ່ລະບຸໄວ້ໃນເງື່ອນໄຂຂອງແອັບຢ່າງລະອຽດ. ຖ້າມີຂໍ້ສົງໄສ ຄວນສອບຖາມໃຫ້ເຂົ້າໃຈກ່ອນເຊັນສັນຍາ.
- ຈຳກັດການກູ້ຢືມ: ກູ້ຢືມສະເພາະຈຳນວນເງິນທີ່ທ່ານສາມາດຊຳລະຄືນໄດ້ຕາມກຳນົດເວລາເທົ່ານັ້ນ ເພື່ອຫຼີກເວັ້ນວົງຈອນໜີ້ສິນ. ຄວນຄິດໄລ່ຄວາມສາມາດໃນການຊຳລະຄືນຂອງຕົນເອງຢ່າງຮອບຄອບ.
- ຮັບປະກັນຄວາມປອດໄພຂອງຂໍ້ມູນ: ເລືອກໃຊ້ແອັບທີ່ມີໃບຢັ້ງຢືນຄວາມປອດໄພເຊັ່ນ ISO 27001 ຫຼື PCI DSS ເພື່ອປົກປ້ອງຂໍ້ມູນສ່ວນຕົວຂອງທ່ານ. ຄວາມປອດໄພຂອງຂໍ້ມູນແມ່ນສຳຄັນຫຼາຍໃນໂລກດິຈິຕອລ.
ການປ່ອຍສິນເຊື່ອດິຈິຕອລໄດ້ນຳມາເຊິ່ງຄວາມສະດວກສະບາຍອັນໃຫຍ່ຫຼວງ, ແຕ່ກໍ່ມາພ້ອມກັບຄວາມຮັບຜິດຊອບຂອງຜູ້ບໍລິໂພກໃນການກູ້ຢືມຢ່າງມີສະຕິ ແລະ ຮອບຄອບ. ໂດຍການປະຕິບັດຕາມຄຳແນະນຳເຫຼົ່ານີ້, ທ່ານສາມາດໃຊ້ປະໂຫຍດຈາກການບໍລິການເຫຼົ່ານີ້ໄດ້ຢ່າງປອດໄພ ແລະ ມີປະສິດທິພາບ.